Wat is kunst?

Wat is kunst?

december 10, 2018 Uit Door Hein

Kunst is een woord dat op vele manieren geïnterpreteerd kan worden. De een vindt kunst een schilderij uit de Gouden Eeuw, de ander vindt een stripboek ook al kunst. Toch bestaat er wel degelijk een definitie van kunst. Daarbij is het belangrijk om te weten welke vormen van kunst er zijn en hoe deze zijn ontstaan.

De definitie van kunst

Kunst biedt een perspectief aan toeschouwers om ideeën te analyseren en te bespreken en laat de kunstenaar dekunst van rembrandt onderliggende gevoelens of gedachtes uiten via een esthetisch element of activiteit. Het verschil tussen bijvoorbeeld een ‘gewoon’ schilderij of kunst wordt gedefinieerd door verschillende fantasierijke of technische vaardigheden van de kunstenaar en op welke manier die dat naar buiten brengt. Belangrijk is dat een kunstwerk een visuele, auditieve of fysieke activiteit creëert en wordt gewaardeerd om haar schoonheid of emotionele kracht.

Kenmerkend aan kunst is dat het wordt gewaardeerd door mimesis. Mimesis is een term die aangeeft in hoeverre het kunstwerk de werkelijkheid weerspiegelt in de manier van communiceren, de vorm van expressie of de achterliggende emotie. Kunst is namelijk een vorm van communicatie tussen de artiest en toeschouwer. Het is een manier van expressie voor de kunstenaar die gevormd wordt door verschillende materialen en technieken, evenals ideeën, gevoelens en observaties.

Hoewel over de definitie van kunst valt te twisten en deze in de loop van de jaren ook is veranderd, gaan de algemene beschrijvingen van kunst over technische vaardigheden en fantasierijke ideeën die naar voren komen in een kunstwerk. Kunst heeft het diepgaande doel om menselijke emoties aan te wakkeren en toeschouwers te verbinden met de kunstenaar via het kunstwerk. In de breedste vorm van kunst kan het beschouwd worden als een product van de menselijke emotie en ervaring.

Verschillende kunstvormen

De oudste vorm van kunst is beeldende kunst, waar schilderijen, foto’s, beeldhouwwerken en andere visuele media onder vallen. Vaak wordt ook architectuur gezien als een van de oudste vormen van beeldende kunst, echter is dit onjuist. Architectuur heeft een namelijk een ander doel, namelijk het creëren van een gebouw voor praktische doeleinden. Kunst wordt gezien als een vrij vorm van creatie zonder specifieke doeleinden.

Met de introductie van conceptuele kunst en postmoderne theorie kan praktisch alles kunst worden genoemd. Toch zijn er duidelijke verschillen volgens de kunsttheorie. Het algemene doel van kunst wordt vaak onderverdeeld in subcategorieën die leiden tot verschillende doeleinden zoals decoratieve of therapeutische kunst. Hieronder een lijst van deze subcategorieën.

Decoratieve kunst

Decoratieve kunst heeft het doel om van alledaagse voorwerpen iets moois te maken en een esthetische waarde er aan te hangen. Deze kunstvorm transformeert een gewoon gebruiksvoorwerp naar iets excentrieks. Dit is uiteraard een subjectieve vorm van kunst.

Therapeutische kunstwat is therapeutische kunst?

Een relatief nieuwe vorm van therapie die over heel Nederland te vinden is, is kunstzinnige therapie. Kunsttherapie werd voor het eerst geïntroduceerd in het midden van de 20e eeuw. Tijdens de therapie wordt kunst gebruikt als belangrijkste communicatiemiddel. Patiënten kunnen hun frustraties en emoties uiten door het creëren van een kunstwerk of door het observeren van kunstwerken en hun ideeën daarover te uiten. Kunstzinnige therapie is nuttig voor het proces van veranderingen en aanvaarding van problemen bij patiënten. Tegenwoordig is deze vorm van therapie zo populair dat er zelfs opleidingen zijn om kunstzinnig therapeut te worden. Bijvoorbeeld aan de Universiteit van Leiden.

Hoge kunst

Hoge kunst heeft historisch gezien het doeleinde om een beroep te doen op het menselijk intellect. Doorgaans is de scheiding tussen hoge kunst en andere vormen van kunst lastig te maken. Dit komt doordat hoge kunst ook esthetische doeleinden heeft en het menselijk intellect geen duidelijke grenzen heeft. Over het algemeen vertegenwoordigt hoge kunst een diepere betekenis van het leven.

Esthetische kunstwat is esthetische kunst?

Esthetische kunst is een vorm van kunst die vaak wordt gebruikt voor filosofische doeleinden. Filosofen beoordelen esthetische kunst aan de hand van schoonheid en smaak. Esthetisch komt van het Griekste woord ‘aisthetikos’ wat gevoelig of bewust inhoudt. Een esthetisch oordeel wordt geveld door de vorm die men kan aanschouwen in combinatie met de emotionele waardering of kritiek van een kunstwerk.

Vele filosofen hebben met esthetische kunst de concepten schoonheid en kunst willen uitleggen maar het blijft een ontastbaar begrip. Zo wordt bijvoorbeeld de Sixtijnse kapel in Rome jaarlijks door meer dan 1,5 miljoen toeristen bezocht omdat de kunstwerken van Michel Angelo worden aanschouwt als ‘prachtig’ of ‘bijzonder’. Toch kan prachtig of bijzonder niet worden gedefinieerd door een basisset kenmerken, doordat kunstwerken die er heel anders uitzien dan die van Michel Angelo net zo goed als prachtig of bijzonder kunnen worden aanschouwt.

Beoordelen van kunst

Ondanks dat het beoordelen van kunst altijd van subjectieve aard is, zijn er bepaalde richtlijnen ontstaan door de jaren heen. Zo wordt een kunstwerk beoordeeld op ‘formalisme’. Dit is een begrip uit de kunsttheorie, waarin de artistieke waarde van een kunstwerk wordt bepaald door de manier van maken en de uiteindelijke vorm. Bij formalisme gaat het puur om een visuele beoordeling. Er wordt alleen rekening gehouden met de compositie en dus niet met het onderliggende emotionele gedachtegoed, realisme of context.

Daarnaast wordt kunst vaak beoordeeld op de uitgangspunten van verschillende elementen in een kunstwerk. Die uitgangspunten bestaan uit samenhang van de elementen van een kunstwerk, bewegingen, variaties, balans, contrast, proporties en patronen. Wanneer er nog verder ingezoomd wordt tijdens de beoordeling van een kunstwerk wordt er ook gekeken naar texturen, vormen, kleuren, lijnen en diepte. Hoe meer elementen een kunstenaar in een kunstwerk verwerkt, hoe hoger de waardering en beoordeling zal zijn. Dit zal de toeschouwer namelijk een breder perspectief bieden om esthetische waarnemingen om te zetten in ideeën. En deze vervolgens te analyseren en bespreken, wat het uiteindelijke doel is van kunst.

Naast de persoonlijke opvattingen en officiële beoordelingen, wordt de betekenis van een kunstwerk vaak ook bepaald door de culturele achtergrond van de toeschouwer of beoordelaar. Zo hebben kunstwerken vaak het doel om thema’s te weergeven zoals politiek, religie of filosofische ideeën. Hierdoor kan de interpretatie van het kunstwerk per persoon verschillen. Zo zal iemand die opgegroeid is in een religieus land veel meer emotionele waarde hechten aan een kunstwerk dat een religieus leven weerspiegelt, dan iemand die in een niet-religieus land is opgegroeid.