Wist je dat kunst een Olympische discipline is?

Wist je dat kunst een Olympische discipline is?

april 5, 2019 Uit Door Hein

In 1884 richtte Baron Pierre de Coubertin het Olympisch Comité (IOC) op met de missie om geest en lichaam met elkaar te verbinden. In de 36 jaar dat zowel kunst als fysieke sport werd uitgeoefend werden er meer dan 151 Olympische medailles uitgereikt aan verschillende artistieke kunstwerken.

De uitvinder van de moderne Olympische Spelen

Pierre Coubertin groeide op in Frankrijk en volgde een klassieke opleiding tot leraar. Hij hield van sport en pleitte voor Kunst is een Olympische Sport geweestmeer lichamelijke beweging binnen de opleiding. Coubertin zag lichamelijke beweging als een voorbereiding op een eventuele oorlog. Hij groeide namelijk op in de Frans-Pruisische oorlog van 1870. Dit was een eenjarige gewapend conflict tussen Duitsland en Frankrijk. Daarnaast geloofde Pierre dat sport een vorm van democratie naar voren bracht en de hiërarchie in klassen vervaagde. Hij bewonderde hoe vroeger de Grieken fysieke en klassieke manieren van lesgeven konden combineren. Na zijn studie besloot hij het Olympisch Comité met het daarbij behorende evenement; de Olympische Spelen op te richten. Met de Grieken als inspiratiebron werd in april 1896 de eerste, internationale Olympische spelen georganiseerd in Athene, Griekenland.

Toch was er niet genoeg belangstelling om kunstwedstrijden te organiseren en daarom vonden in de eerste jaren alleen fysieke sporten plaats. Pierre’s bedoeling was om dit in 1908 te veranderen waardoor hij zich hard maakte voor kunstwedstrijden op De Olympische Spelen. Tegen verwachtingen in lukte dit niet door het tegenwerken van aandeelhouders en financiële tegenslagen. Zo was het de bedoeling dat de locatie van de spelen in Rome gehouden zou worden, maar door de slechte economie toen was dit niet haalbaar. Daardoor moesten de spelen op het laatste moment verhuizen van Rome naar Londen waardoor er verschillende evenementen gecanceld moest worden zoals de kunstwedstrijden.

Kunstwedstrijden op De Olympische Spelen

Na jaren debatteren was het in 1912 dan eindelijk zover; op De Olympische Spelen in Stockholm vonden ook kunstwedstrijden plaats. Tien maanden voordat het evenement plaatsvond konden kunstenaars hun kunst inzenden in de hoop op een plekje tijdens De Olympische Spelen. De kunstwerken werden onderverdeeld in vijf categorieën: architectuur, muziek, schilderijen, beeldhouwkunst en literatuur. Wel was het belangrijk dat alle inzendingen een vorm van sport uitbeelden en origineel waren.  Er waren vele tegenstanders die vonden dat het zinloos was en logistiek onhaalbaar. Hoe dan ook was Pierre vastberaden om kunst een vast onderdeel van De Olympische Spelen te laten zijn en dit werd na vele jaren eindelijk verwezenlijkt in Zweden.

Deelnemers in de rubriek kunstKunstenaar aan het werk

Alle 33 inzendingen om een medaille te winnen op De Olympische Spelen van 1912 werden verkozen om deel te nemen. Van de 33, uitsluitend Europese competitie leden ontvingen er vijf een gouden medaille. Er waren weinig inzendingen, waardoor er weinig te beoordelen was voor de jury. Daarom werd er geen zilveren of bronzen medaille toegekend. Onder de winnaars van de gouden medailles was een kunstenaar die een modern stadion wilde bouwen in Zwitserland. Hij maakte een beeldhouwwerk van een fysieke atleet die twee gouden medailles draagt die hij bij eerdere Olympische Spelen had gewonnen in het schieten. Hierbij stond de atleet op een wagen die werd voortgetrokken door een paard.

Het hoogtepunt van kunst op De Olympische Spelen

Door de Eerste Wereldoorlog lagen De Olympische Spelen een tijdje stil. Toen ze vanaf 1920 weer werden georganiseerd, stond kunst nog steeds op het Olympische programma. Toen ontving De Olympische Spelen 193 aanmeldingen voor de rubriek kunst. Het jaar daarop, toen de spelen werden georganiseerd in Parijs ontvingen ze weer evenveel inzendingen en in 1928 kwamen de inzending op een recordaantal van 1100. Deze werden allemaal tentoongesteld in het Stedelijk Museum in Amsterdam, waar De Olympische Spelen van dat jaar werden gehouden. De kunstwedstrijd had nu zo’n grote omvang dat ook grote namen in de kunstwereld meededen, waaronder de Italiaanse beeldhouwer Rembrandt Bugatti en de Nederlandse schilder Isaac Israels.

Ondanks de opkomst van grotere namen in de kunstwereld werd de vraag naar amateuristische kunstenaars steeds groter. Zo bezochten rond de 400.000 mensen De Olympische Spelen van 1932 in Los Angeles en bekeken de kunstwerken van de competitie leden in het Los Angeles Museum of History.

Roering tijdens De Olympische SpelenModerne kunst in Berlijn

Toen in 1936 De Olympische Spelen in Berlijn werden georganiseerd kwamen de spelen in opspraak. Dit was namelijk de tijd dat de voorzitter van Nazi propaganda, Joseph Goebbels benadrukte dat alle kunstwerken gemaakt zijn in de macht van de Nazi. Het werd nog rumoeriger toen in dit jaar de helft van de gouden medailles naar Duitse kandidaten ging. Organisator Pierre had toen te maken met gezondheidsklachten en had hier naar eigen zeggen daarom weinig invloed op. Later sprak hij echter zijn respect uit voor Duitse kunstenaars en sloot zich aan bij de Aryan Masculinity Mystique kunstgroep. Deze groep was een voorstander van het fascisme. Een jaar later overleed Pierre aan een hartaanval.

Door de Tweede Wereldoorlog stonden De Olympische Spelen weer een tijd stil en werd de eerste editie na de oorlog gehouden in 1948 in Londen. Dit was ook de laatste keer dat kunst een onderdeel was van De Olympische Spelen. De discipline werd geannuleerd. Veel kandidaten zich hadden aangemeld als amateurs. Later bleek echter dat ze veel geld verdienden aan hun kunstwerken. Daarom werd De Olympische Spelen gezien als een vorm van een expositie. Het is dan onlogisch dat ze op deze manier zouden moeten concurreren. De waarde van de kunstenaars zou worden uitgedrukt in gouden medailles en dat was volgens het comité niet het idee achter amateurkunst.

De comeback van kunst

In 2002 hield het Olympisch Comité een officiële sport en kunstwedstrijd waarbij kunstenaars hun kunstwerken konden inzenden. Het thema van dit evenement was ‘Sport en de Olympische waarden van uitmuntendheid, vriendschap en respect’. Wat veel mensen niet weten is dat tegenwoordig nog steeds gelijkwaardige evenementen worden georganiseerd. Het verschil tussen de kunstwedstrijd en de fysieke sportwedstrijd zoals we De Olympische Spelen over het algemeen kennen, is dat tijdens de kunstwedstrijd geen medailles uitgereikt worden. Kunst is daarom zeker een Olympische sport, zoals Baron Pierre de Coubertin dat gewild zou hebben. Het enige wat dit onderdeel nodig heeft, is meer media aandacht zodat het net zo groot wordt als het fysieke onderdeel van De Olympische Spelen.